از حيطه قرآن سخن نمىگويد جز آنكه نتوانيم اين همسانى را درك كنيم كه در اين صورت - همان گونه كه گفته شد - بايد علمش را به اهلش واگذاريم . متأسفانه « ذهبى » در اينجا نيز انصاف را رعايت نكرده و با ناديده گرفتن معيارهاى صحت و سقم بطون آيات ، بلكه با عدم درك درست معناى بطون از آيات در نگاه فريقين ( و خلط آن با دلالت الفاظ ) معناى بطونى آيات نزد شيعه را همسنگ با تلاعب شيعه با قرآن مىداند و مىنويسد : كسى نگويد رسول خدا صلّى اللّه عليه [ و آله ] و سلم تصريح كرده‌اند كه قرآن باطنى دارد جملگى مفسران نيز وجود بطون براى آيات را پذيرفته‌اند پس چرا سرزنش‌ها تنها متوجه اماميه است ؟ كسى اين سخن را نگويد ، چون باطنى كه حديث پيامبر خدا صلّ اللّه عليه [ و آله ] و سلم به آن اشاره دارد و جملگى مفسران نيز آن را پذيرفته‌اند ، تأويل آيه است به گونه‌اى كه لفظ قرآن آن را برمىتابد و ممكن است از مدلولات لفظ قرآن به شمار آيد اما باطنى كه شيعه مىگويد ، چيزى است كه با ذوق و ديدگاه آنان سازگار است و هر چند به صورت اشاره در لفظ قرآن كريم ، دلالتى بر آن ندارد . « 1 » بر خلاف ديدگاه ذهبى ، در حديث پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اشاره‌اى به معناى بطن قرآن نشده است . دانشمندان اهل سنت نيز - چنان كه ملاحظه كرديد - ديدگاه يكسانى دربارهء معناى بطن آيات ندارند همان گونه كه « بغوى » تصريح مىكند و مىگويد : « در معناى حديث هر آيه‌اى بطنى دارد اختلاف شده است . . . » و سپس به ارائه برخى از ديدگاههاى اهل سنت مىپردازد . « 2 » به هر حال به نظر مىرسد پژوهش بيشتر درباره رابطه بين « بطون آيات » با « ظواهر

--> ( 1 ) . التفسير و المفسرون ، ج 2 ، ص 32 وى معناى بطونى آيات را يكى از مدلولهاى الفاظ قرآن و يا معناى كنايى آيه مىداند بدون آنكه بر اين مدعا ، دليلى اقامه كند ! ( همان ، ص 31 ) و سپس بدان صورت درباره شيعه حكم مىكند ! ( 2 ) . حسين بغوى ، معالم التنزيل ( تفسير بغوى ) ، ج 1 ، ص 31 و نيز نك : جلال الدين سيوطى ، الاتقان ، ج 2 ، ص 184 .